Türk ekonomisinin 2027 – 2019 dönemindeki yol haritası niteliğinde olan Orta Vadeli Program (OVP) çalışmalarında sone gelindi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yeni OVP'nin ayrıntılarını açıklarken yıl sonu enflasyon tahmini fırladı.

YIL SONU ENFLASYON TAHMİNİ FIRLADI!

Orta Vadeli Program’da, yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 12 arttı ve 2026 sonu enflasyon tahmini yüzde 28,4 oldu. Yılmaz, yaptığı açıklamada "2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2,3’e geriledi" ifadelerini kullanırken “Programımızın önceliği dezenflasyon sürecini kalıcı şekilde sürdürmek. Enflasyon Hedefi 2027 için yüzde 21, 2028 için yüzde 13,5 ve 2029 için yüzde 9.” sözlerini sarf etti.

2027 YILINDA BÜYÜME HEDEFİ YÜZDE 4,2!

“OVP hedefleri, yüzde 3,3 olarak gerçekleşmesini beklediğimiz büyümenin 2027 yüzde 4,2, 2029’da yüzde 5 olmasını bekliyoruz. Tarımda teknoloji ve verimlilik artışı, hizmetlerde bilgi ve teknolojiye dayalı yüksek katma değerli faaliyetlerin öne çıkmasını sağlayacağız.” ifadelerine yer veren Yılmaz, “Büyüme kadar öncelikli alan istihdam. 2026'da yüzde 8,1 işsizlik beklentisi, 2027 yüzde 8, 2028'de yüzde 7,8 ve 2029'da yüzde 7,6’ya düşürme hedefimiz. Dış ticaret açığı tahminimizi 96 milyar dolardan 105 milyar dolara yükseltirken, enerji ithalatı beklentimizi 63 milyar dolardan 71 milyar dolara çıkardık. Turizm gelirleri tahminimizi ise 68 milyar dolardan 65 milyar dolara düşürdük.” dedi.

Yılmaz, sözlerinin devamında “Cari açığın GSYH'ye oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 1,3'ten yüzde 2,6'ya yükselttik. Böylece yeni OVP'de 2026 için önceki programa kıyasla daha düşük büyüme ve sanayi üretimi, daha yüksek enflasyon, dış ticaret açığı ve cari açık öngörüsü ortaya koyduk.” sözlerini sarf etti.

KKM'den çıkış sürecinin tamamlandığını ifade eden Yılmaz, “Rezervlerde artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını destekliyor. Risk primimiz önemli ölçüde gerilemiş 700'lü seviyelerden 217'ye inmiştir. Bu durum faiz riskini aşağı çekmiştir. Manşet enflasyonda savaş koşulları kaynaklı geçici yataylaşma izlendi. Savaşın manşet enflasyona etkisi 7 puana yakın hesaplanıyor.” açıklamasında bulundu.

DIŞ TİCARET AÇIĞI TAHMİNİ ÇIKTI!

Cevdet Yılmaz enerji fiyatları ile ilgili ise" Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengemiz üzerinde doğrudan etkisiyle enerji ithalatı tahminimiz 63 milyar dolardan 71 milyar dolara yükselirken dış ticaret açığı tahminimiz 96 milyar dolardan 105 milyar dolara çıkmıştır. Buna bağlı olarak cari işlemler açığının millî gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2,6’ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir." ifadelerine yer verdi.

DAHA ÖNCE HEDEFLER NASILDI?

Mevcut 2026-2028 dönemi Orta Vadeli Program’da Türkiye ekonomisinin 2026'da yüzde 3,8, 2027'de yüzde 4,3 ve 2028'de yüzde 5 büyümesi amaçlanmıştı. Enflasyon için ise 2026'da yüzde 16, 2027'de yüzde 9 ve 2028'de yüzde 8 öngörülüyordu.

AB'DE BÜYÜMENİN YÜZDE 1,2'YE GERİLEMESİ BEKLENİYOR

Cevdet Yılmaz, açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi:

“Büyük ihracat pazarımız olan Avrupa Birliği'nde 2025 yılında yüzde 1,6 olarak gerçekleşen büyümenin, 2026 yılında yüzde 1,2'ye gerilemesi, 2027 yılında ise sınırlı bir toparlanmayla yüzde 1,4 seviyesine yükselmesi beklenmektedir.”

“MENA bölgesinde, yani Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da ise savaşın ve jeopolitik gerilimlerin ekonomik faaliyet üzerindeki etkisi çok daha belirgindir. 2025 yılında yüzde 3,3 büyüyen bölge ekonomisinin 2026 yılında yüzde 0,5 oranında daralacağı tahmin edilmektedir. 2027 yılında beklenen yüzde 7,3'lük güçlü büyüme ise 2026 yılındaki bu sert daralmanın oluşturacağı baz etkisinin ve diğer faktörlerin devreye girmesiyle gerçekleşecektir.”

“Avrupa Birliği ve bölge ülkelerinin toplam ihracatımızın yaklaşık üçte ikisini oluşturduğu dikkate alındığında, 2026 yılında ihracatçılarımızın oldukça zorlu bir talep ortamına rağmen son derece başarılı bir performans ortaya koyduklarının altını çizmek isterim. Yıllar içerisinde ihracat pazarlarını çeşitlendirmek, ülkemizin mevcut pazarlardaki güçlü konumunu korurken yeni pazarlara erişimini artırmak, ihracatımızı bölgesel ve küresel şoklara karşı daha dayanıklı hale getirmek önümüzdeki dönemde de devam edecektir.”

“JEOPOLİTİK RİSK ENDEKSİ YÜKSELİYOR”

“Küresel ekonomik görünüm üzerinde belirleyici olan unsurlardan biri de jeopolitik risklerde yaşanan belirgin artıştır. Savaşın başlamasıyla birlikte jeopolitik risk endeksinin çok hızlı bir şekilde yükseldiğini grafikten de görüyoruz. Savaş öncesinde uzun dönem ortalaması etrafında seyreden endeks, savaşın ardından tarihsel ortalamasının oldukça üzerine çıkmış ve oynaklık yükselmiştir.”

“Jeopolitik gerilimler; enerji ve emtia piyasalarından ticaret ve lojistik hatlarına, yatırım kararlarından finansal piyasalara kadar birçok kanal üzerinden dünya ekonomisine yayılmaktadır. Bu gelişmeleri ve oluşturabilecekleri ilave riskleri yakından takip ediyor, etkileri sınırlayıcı tedbirler alıyoruz. Ekonomi politikalarımızı farklı senaryoları dikkate alan, dışsal şoklara karşı dayanıklılığı güçlendiren bir anlayışla yürütüyoruz.”

BAKAN ŞİMŞEK: KAMUDA TASARRUFTA BAŞARI VAR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program tanımında konuşma yaptı. Mehmet Şimşek, "Kamuda tasarrufta bir başarı var. İzleme, denetleme ve yaptırımla iyi sonuçlar alıyoruz. Tasarruf, yatırımlar azaltılarak yapılmıyor” ifadelerine yer vererek “Gelir dağılımda iyileşme var” dedi.

Konuşmasında, “Hazine ve Maliye Bakanlığı, yaptırım boyutu hariç, izleme, denetleme ve raporlama boyutlarında çok güçlü bir fonksiyon icra ediyor ve sonuç alıyoruz” diyen Şimşek, “Tasarruf Genelgesi kapsamındaki harcamalara bakarsanız, sizler biliyorsunuz ama vatandaşlarımıza hatırlatmak açısından tekrarlayayım. Burada taşıtlar var, kamu taşıtları; kamu binaları, haberleşme giderleri, seyahat giderleri, enerji, su, kırtasiye, demirbaşlar... Yani üç aşağı beş yukarı kamunun cari tüketiminin önemli boyutları burada var. Savunma tabii ki hariç.” sözlerini sarf etti.

Şimşek, “Şimdi burada öncelikle şunu söyleyeyim, rakamlar ortaya konuldu. Tasarruf Genelgesi'nden önceki 10 yılda az önce zikrettiğim bu kalemlerin bütçe içindeki payı yüzde 4,6'ydı. Bugün bu kalemlerin bütçe içindeki payı 2025 sonu itibarıyla yüzde 2,9. Muhtemelen 2026'da çok fazla değişmeyecek.” açıklamasında bulunarak “Burada cari fiyatlarla baktığınız zaman bu tasarruf neye tekabül ediyor? 484 milyar liraya tekabül ediyor. Bu da aslında 6 bakanlığın bütçesinden daha büyük bir tasarrufa tekabül ediyor. Onun için bunu önemsiyoruz.” ifadelerini kullandı.

“BURADA ÇOK GÜÇLÜ TASARRUF VAR”

Açıklamasının devamında kamuda taşıt kullanımında tasarruf yapıldığını ifade eden Şimşek, “2025 yılında sözleşmesi sona eren kiralık araçlarda, yenilenen sözleşmelerde yeniden kiralanan taşıtları yüzde 21 düşürdük. Yani 2025 yılında diyelim ki 100 taşıtın kiralama sözleşmesi bitti. Yenilerken bunu 79 olarak yenilemişiz. Basitleştirmek için söylüyorum. Dolayısıyla burada çok güçlü bir tasarruf var. Doğru, yatırımlar boyutuyla bakarsanız sadece ve sadece biz hizmet binası yapımlarını gözden geçirdik. Onları sınırladık. Bu doğru.” İfadelerine yer verdi.

“Ama zaruri haller dışında, yani deprem gibi birtakım kaygılar veya tespitler nedeniyle yenilenen binaları bir kenara bırakırsak, doğru, biz hizmet binaları konusunda, onlar da yatırıma giriyor, yenilenmesinde biraz temkinliyiz.” İfadelerini kullanan Bakan Şimşek, “Özellikle enerji ve su kullanımında ciddi tedbirler aldık. Bir taraftan yenilenebilir enerji, bir taraftan da LED dönüşümünü hızlandırdık. Dolayısıyla bir tasarruf var. Bu önemli bir başlıktı. İkinci, bana yöneltilen önemli başlık kayıt dışılıkla mücadele hususuydu” açıklamasında bulundu.

Mehmet Şimşek, konuşmasının devamında şu ifadeleri kullandı:

“Değerli arkadaşlar, biz kayıt dışılıkla mücadele ederken samimi bir şekilde gönüllü uyumu önceliklendiriyoruz. Yani burada kayıt dışı kesimlerin veya vergiye uyumda sorun yaşayan kesimlerin cezalandırılması gibi bir yaklaşımımız, bir stratejimiz hiçbir zaman olmadı.”

“Tespitlerimizde biz genelde mükellefe, "Lütfen git, düzelt. Bak, bizim tespitlerimiz bu." diyoruz. Hatta Vergi Denetim Kurulu şimdi yeni birtakım ilkeler ortaya koydu. Biz önceden büyük veri analitiğini kullanarak, yapay zeka tabii ki devrede, tespitlerimizi mükelleflerimizle veya mükelleflerimizin temsilcileriyle paylaşıyoruz. "Bakın, bizim tespitlerimiz bu. Biz denetlemeden önce siz düzeltmek isterseniz..." Bu önemli bir husus.”

“Peki denetim nerede yoğunlaşıyor? Sahada tabii algı farklı ama büyük şirketlerin, her 100 büyük şirketin 31'ini denetliyoruz. Yani büyük şirketlerde denetim oranı, 2026 yılı için konuşuyorum, yüzde 31,3. Mesela 2024 yılında bu yüzde 11 civarıydı. Dolayısıyla büyük şirketlerde denetimi, denetim oranını üçe katlamışız.”

“VERGİ BEYANNAMESİ CİDDİ ŞEKİLDE ARTTI”

“Orta ölçekli şirketlerde artırmışız; yüzde 3,6'dan yüzde 7,3'e. Ama toplumda şöyle bir algı var, yani küçüklerle uğraşılıyor diye. Öyle bir şey yok. Küçük ölçekli şirketlerde denetim oranı 2024 yılında yüzde 2,1 iken bu sene yüzde 1,1'e geriledi. Dolayısıyla gönüllü uyum esas, rehberlik esas. Ama burada tabii ki büyüklere bir yoğunlaşma var.”

“Mesela gelir vergisi beyannamesi ciddi bir şekilde arttı. Yani 3,8 milyon beyannameden 5,5 milyon gibi rekor bir düzeye ulaştık. Yine bakın, bu vergi gelirlerine yansıdı. 2022 yılında mesela vergi gelirlerinin milli gelire oranı yüzde 15,4'tü. 2023'te milli gelire oran olarak yüzde 16,6'ya çıktı. 2026'da ise yüzde 17'nin üzerine çıktı. 2027'de bizim tahminimiz yüzde 18 civarı. Tam rakam yüzde 17,9.”